Ο σίδηρος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέταλλα για τη σωστή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Παρότι πολλοί άνθρωποι ακολουθούν μια φαινομενικά ισορροπημένη διατροφή, η έλλειψη σιδήρου εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα συχνή και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγεία και την καθημερινότητά τους. Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τους βασικούς λόγους που οδηγούν σε έλλειψη σιδήρου, καθώς και τους αποτελεσματικότερους τρόπους για την πρόληψη και την αντιμετώπισή της.

Το πρόβλημα με το Στοιχείο του Σιδήρου

Ο σίδηρος είναι βασικό στοιχείο που εμπλέκεται στη μεταφορά οξυγόνου στα κύτταρα, επηρεάζει τον αιματοκρίτη και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού. Το μεγαλύτερο μέρος του αποθηκεύεται στο συκώτι με τη μορφή της φερριτίνης, έτσι ώστε αν δεν υπάρχει σε καθημερινή βάση να δανείζεται από τις ''αποθήκες''.

Ακούμε συχνά ότι ο φυτικός σίδηρος δεν απορροφάται επαρκώς από τον οργανισμό και πως πρέπει να τρώμε αιμικό σίδηρο ο οποίος συναντάται στο κόκκινο κρέας, το ψάρι, εντόσθια κτλ.

Αυτη η ευρέως αποδεκτή θεωρία χάνει την ισχύ της, και μας κάνει να αναρωτιόμαστε, όταν βλέπουμε ότι υπάρχει χιλιάδες κόσμος με έλλειψη σιδήρου ενω τρώνε κρέας και ζωϊκά προϊόντα.

Οι 4 βασικές διεργασίες (το κλειδί για την σωστή απορρόφηση και αξιοποίηση)

Πριν μιλήσουμε για την έλλειψη ενός στοιχείου θα πρέπει πρώτα να ελέγξουμε αν εκτελούνται σωστά οι 4 βασικές διεργασίες σε ότι αφορά την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών:

- χώνεψη (στομάχι-συκώτι-χολή-πάγκρεας)

- απορρόφηση (λεπτό έντερο-λεμφικό σύστημα)

- Αξιοποίηση -χρησιμοποίηση (επινεφρίδια-θυρεοειδής)

- εξάλειψη αποβλήτων (νεφρά-παχύ έντερο)

Αν έστω και 1 από αυτές τις διεργασίες δε λειτουργεί σωστά ενδέχεται να επηρεάζει τα ποσά σιδήρου όπως και άλλων στοιχείων στο ανθρώπινο σώμα.

Αυτό που ίσως ελάχιστοι λαμβάνουν υπόψη είναι πως δεν έχει σημασία πόσο σίδηρο λαμβάνουμε καθημερινά μέσω των τροφών, αλλά πόση ποσότητα χρησιμοποιείται από το σώμα.

Ο ρόλος των επινεφριδίων

Τα επινεφρίδια εμπλέκονται στη χρησιμοποιήση περίπου 25 μεταλλικών στοιχείων συμπεριλαμβανομένου και του σιδήρου γιατί παράγουν τα απαιτούμενα στεροειδή.

Χωρίς δυνατά επινεφρίδια δεν έχει νόημα πόσο σίδηρο θα πάρουμε από τις τροφές, όπως αντίστοιχα με τοξινωμένο συκώτι δε θα έχουμε σωστά επίπεδα φερριτίνης.

Το κρέας ως τροφή παρόλο που έχει πάρα πολύ σίδηρο, είναι όξινη τροφή, ο σίδηρος δεν απορροφάται με τον σωστό τρόπο και με τα χρόνια αναπόφευκτα θα δημιουργηθεί έλλειψη.

Αυτό συμβαίνει επειδή κάθε είδος κρέατος-σάρκας υπερδιεγείρει τα επινεφρίδια λόγω των νευροδιαβιβαστών του ζώου, οπότε με τα χρόνια αυτοί οι δύο μικροί αδένες αποδυναμώνονται και δε μπορούν να παράγουν τα στεροειδή για το μεταβολισμό του σιδήρου, όπως και άλλων στοιχείων.

Τροφές που επηρεάζουν αρνητικά τα επίπεδα σιδήρου είναι

· η καφεϊνη

· Το κακάο

· Τα αναψυκτικά

· Τα αυγά

· Τα γαλακτοκομικά

· Το κρέας

· Τα ψάρια

· Τα δημητριακά

· Τα όσπρια

Ο μύθος των οσπρίων

Είναι επίσης πολύ γνωστό ότι για την καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου πρέπει να υπάρχουν ικανοποιητικά ποσά βιταμίνης C.

Αυτό όμως δε σημαίνει ότι αν φάμε φακές με πιπεριές θα γίνει η απορρόφηση του Σιδήρου,γιατί τα όσπρια έχουν φυτικό οξύ και εμποδίζουν την απορρόφηση. (για αυτο ΠΑΝΤΑ μουλιάζουμε όλα τα όσπρια πριν τα βράσουμε).

Οι περισσότερες ωμές τροφές που προσφέρουν σίδηρο τρώγονται και μόνες τους γιατί πολύ απλά έχουν και βιταμίνη C.

Τέτοιες τροφές είναι:

· Ο μαϊντανος

· Φύτρα φακής

· Φύτρα ροβίτσας

· Φύτρα αλφάλφα

· Μαύρες Σταφίδες

· Αποξηραμένα σύκα

· Σπανάκι

· Σπαράγγια

· Λιαστές ντομάτες

και άλλα.

Παρακάτω θα δούμε αρκετές τροφές πλούσιες σε σίδηρο (ανά 100γρ.) που θα αυξήσουν τα επίπεδα με την προϋποθεση ότι έχουμε διορθώσει σε μεγάλο βαθμό τις 4 βασικές διεργασίες, καθαρίσαμε το συκώτι και έχουμε τονώσει τα επινεφρίδια.

Η χρήση συμπληρωμάτων απομονωμένου σιδήρου έχει παρενέργειες και απλώς ''κουκουλώνει'' το σύμπτωμα για να φαίνονται σωστά τα νούμερα στις εξετάσεις, ΔΕΝ είναι όμως η πραγματική λύση.

ΛΑΧΑΝΙΚΑ: Μαϊντανος, δυόσμος, ταραξάκο, σπανάκι, παντζάρια, σπαράγγια, χλωρέλλα, σπιρουλίνα, λιαστές ντομάτες

ΦΥΤΡΑ: Φακής, Ροβίτσας, Άλφαλφα, Σιταριού

ΦΡΟΥΤΑ: Μαύρες σταφίδες, Αποξηραμένα Σύκα, Βασιλικοί Χουρμάδες, Μούρα, Σκούρα Σταφίλια

ΞΗΡΟΙ ΚΑΡΠΟΙ: Κολοκυθόσποροι, σουσάμι, κάσιους, κουκουναρόσποροι, ηλιόσποροι (Οι ξηροί καρποί πλούσιοι σε σίδηρο μπορούν να προστίθενται σε σαλάτες λαχανικών γιατί έχουν αρκετή βιταμίνη C)

ΜΠΑΧΑΡΙΚΑ: θυμάρι (αποξηραμένο), μαϊντανος (αποξηραμένος), ρίγανη (αποξηραμένη)

ΧΥΜΟΙ ΨΥΧΡΗΣ ΕΚΘΛΙΨΗΣ: Ιδανικός συνδυασμός χυμού πλούσιος σε σίδηρο είναι στον αποχυμωτή παντζάρι με μαϊντανο, σπανάκι, ταραξάκο και λεμόνι ή ginger

Σχετικά με την φυτική φερριτίνη

Η φυτική φερριτίνη (plant ferritin) είναι ουσιαστικά πρωτεΐνη αποθήκευσης σιδήρου που υπάρχει φυσικά στα φυτά.

Πιο απλά:

· Τα φυτά αποθηκεύουν μέρος του σιδήρου τους μέσα σε πρωτεΐνες που ονομάζονται φερριτίνες.

· Η φερριτίνη μπορεί να «φιλοξενεί» πολλά άτομα σιδήρου στο εσωτερικό της.

· Όταν καταναλώνουμε φυτικό υλικό που περιέχει φερριτίνη, η πρωτεΐνη διασπάται στην πέψη και ο σίδηρος μπορεί να απελευθερωθεί και να απορροφηθεί.

· Επομένως δεν είναι απλώς “σίδηρος που υπάρχει σε ένα φύλλο”· ο σίδηρος είναι ενσωματωμένος σε μια φυσική πρωτεϊνική δομή.

Η φυτική φερριτίνη είναι διαφορετική από τον συνηθισμένο ferrous sulfate (θειικό σίδηρο) ή bisglycinate.

Ο σίδηρος στα κλασικά συμπληρώματα βρίσκεται ως συγκεκριμένη χημική ένωση/άλας.

Στη φυτική φερριτίνη βρίσκεται αποθηκευμένος μέσα σε μια πρωτεΐνη.

Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι ο σίδηρος από ferritin-rich φυτικές τροφές μπορεί να είναι βιοδιαθέσιμος στον άνθρωπο, αλλά η απορρόφηση και η αξιοποιησή του, εξαρτάται από το πόσο καθαρό είναι το γαστρεντερικό σύστημα και πόσο ισορροπημένα στην λειτουργία τους είναι τα επινεφρίδια για την αξιοποιησή του.

ΜΗΝ ξεχνάτε!

Δεν έχει σημασία πόσο σίδηρο προσλάβαμε αλλά πόσο μπορεί να χρησιμοποιήσει το σώμα!

Γράφει η

Κωνσταντίνα Ψιμούλη

Ολιστική Βοτανοθεραπεύτρια

Σύμβουλος Διατροφικής Αποτοξίνωσης

Καθοδηγήτρια Παραδοσιακής Γιόγκα